×
×

Methaan

Alles wat je moet weten over methaan

Methaan reduceren zonder het bedrijfsrendement onder druk komt? Dat vraagt om meer dan techniek. Methaan ontstaat deels vanzelf, in de koe en in de mest, maar je hebt als melkveehouder wel invloed via keuzes in voeding, opslag en management. Op deze themapagina lees je de basis. Wil je meer verdieping? In het Methaanmagazine ontdek je per factor hoe methaan wordt gevormd en wat je kunt doen om emissies te beperken.
 

liever aan de slag met ammoniak

Wat is methaan?

Methaan (CH₄) is een kleurloos, reukloos en brandbaar gas. In de atmosfeer werkt het als een krachtig broeikasgas: het houdt warmte vast en draagt zo bij aan de opwarming van de aarde. Hoewel er minder methaan dan CO₂ in de lucht zit, is het effect per molecuul methaan wel 28 krachtiger dan een molecuul CO2.

In Nederland komt ongeveer 66% van de methaanuitstoot uit de veehouderij. Binnen deze sector is het melkvee- en rundveebedrijf goed voor 77% van de totale methaanemissie. Methaan is een natuurlijk bijproduct van herkauwers zoals koeien, maar wel één met impact. 

Hoe en waar ontstaat methaan?

Methaan ontstaat op twee plekken op het melkveebedrijf:

  1. In de koe: tijdens de vertering van voer.
  2. In de mest: bij de afbraak van organisch materiaal in (drijf)mest onder zuurstofloze omstandigheden.

Het grootste deel van de methaanemissie komt uit de koe. Bij de vertering van voer in de pens en dikke darm komt methaan vrij. Bij de vertering van voer in de pens en dikke darm zetten micro-organismen koolhydraten en eiwitten om in energie. Daarbij komen ook waterstof en CO₂ vrij.

Omdat een teveel aan waterstof het verteringsproces remt, zet de koe dit overtollige waterstof om in methaan. Dat methaan raakt ze kwijt via het boeren.

Maar ook in de mest kan methaan ontstaan, vooral als er onverteerde organische stof in zit en de mest zonder extra luchttoevoer of frequent mixen wordt opgeslagen. Hoe meer onverteerde stof, hoe meer methaanproductie in de mest.

Bekijk de video: wat is methaan en welke rol speelt methaan in de veehouderij?
NPB leon vaas1

Leon Jansen

Projectleider Netwerk Praktijkbedrijven

'Zo’n 80% van alle methaan op een melkveebedrijf komt uit de koe zelf.'

Methaan uit mest

Methaan uit mest Netwerk Praktijkbedrijven

Wil je meer weten over methaan uit mest? Bekijk dan het Methaanmagazine. Hierin lees je hoe methaanemissie uit opgeslagen mest ontstaat, hoe je het kunt verlagen en in sommige gevallen zelfs benutten. Het magazine richt zich op de onderdelen stal en mestopslag, maar laat ook zien waarom rantsoen- en diermanagement de basis vormt. Elke pagina behandelt één beïnvloedende factor (zoals methaanpotentieel of zuurstofgehalte) en legt via een korte video-animatie uit hoe je via die factor invloed kunt uitoefenen op methaanemissie.

Benieuwd hoe methaan precies ontstaat in de mestopslag? In deel 1 van de serie Methaan uit mest leggen we uit wat er gebeurt met onverteerde organische stof in drijfmest en hoe dit leidt tot methaanvorming. Bekijk het artikel en de video voor een heldere uitleg van dit proces.

Wat bepaalt hoeveel methaan er uit mest kan ontstaan? In deel 2 van de serie Methaan uit mest leer je meer over het methaanpotentieel van mest en hoe je dat kunt beïnvloeden via voerbenutting, mestscheiding en het stalsysteem. Bekijk het artikel en ontdek welke keuzes verschil maken.

download magazine methaan uit mest

Ook de zuurgraad van mest beïnvloedt de methaanvorming. In deel 3 van de serie Methaan uit mest lees je hoe aanzuren (chemisch of biologisch) methaanemissie kan remmen en waar je op moet letten bij de toepassing. Bekijk het artikel voor praktijkvoorbeelden en aandachtspunten.

Ook temperatuur speelt een grote rol bij methaanvorming. In deel 4 van de serie Methaan uit mest lees je hoe koelen methaanvorming kan remmen en op welke manieren je dit kunt toepassen. Liever methaan benutten? Dan is juist verwarmen interessant. Bekijk het artikel voor alle opties.

Hoe langer mest ligt opgeslagen, hoe meer tijd bacteriën krijgen om methaan te vormen. In deel 5 lees je waarom de tijdsduur van mestopslag een belangrijke schakel is in het beperken van methaanemissie en hoe je dat in de stal of op het land kunt aanpakken.

Ammoniak- en methaanemissie verminderen

In Netwerk Praktijkbedrijven werken we ook aan het verminderen van ammoniak. Door te sturen op het rantsoen en het verbeteren van de voerefficiëntie, pak je de stikstofkringloop bij de bron aan. Dat verlaagt niet alleen de methaanemissie, maar helpt ook om ammoniakverliezen te beperken. Wil je direct integraal aan de slag? Verdiep je dan in onze Netwerk-aanpak.

Bekijk de Netwerk-aanpak

Hoe verhoudt het Netwerk zich naast methaan tot lachgas (en andere broeikasgassen)?

Onze eerste focus ligt (naast ammoniak) op methaan, maar we kijken uiteindelijk naar het eindplaatje voor broeikasgassen, dus naar CO2-equivalenten. Hierin zijn methaan (CH4), koolstofdioxide (CO2) en lachgas (N2O) meegewogen. Een maatregel die leidt tot een reductie van CH4, maar tot een verhoging van CO2-eq, levert namelijk geen klimaatwinst op. Ook willen we afwenteling (waarbij een maatregel emissiereductie oplevert, maar anderzijds emissie verderop in de keten alsnog vrijkomt) en uitruil (een maatregel mag niet ten koste gaan van een ander duurzaamheidsthema) voorkomen.

Biedt het fokken en het houden van oudere koeien ook mogelijkheden voor een lagere methaanuitstoot?

Als een koe ouder wordt produceert zij minder methaan. Ook heeft dit een positief effect op ammoniak en is het economisch gezien interessant. Management op het gebied van de uier en vruchtbaarheid is dan erg belangrijk. Het fokken geeft grote mogelijkheden om de methaanuitstoot te reduceren. Er is namelijk een grote variatie tussen individuele dieren en dat biedt kansen.

Wordt er ook gekeken naar en/of gebruik gemaakt van (lopende) onderzoeken van fokkerijorganisaties op het gebied van methaan?

Ja, we gaan gebruik maken van de uitkomsten van lopend onderzoek die WUR-collega’s nu samen met fokkerijorganisaties uitvoeren. Via de onderzoeksbedrijven is er zelfs overlap met dat onderzoek. Daarnaast gaan we ook kijken of we mogelijk volgend jaar als Netwerk ook nog zelf sniffers (methaanmeetapparatuur) gaan plaatsen op een aantal onderzoeksbedrijven.

Ga je door het gebruik van kruidenrijk grasland naar extensief grasland? En resulteert deze maatregel in reducering van je methaanuitstoot?

Er zijn aanwijzingen dat het hebben van extensief grasland positieve effecten heeft op de methaanuitstoot. Hierbij is de vraag: hoeveel volume voer komt er van een hectare af? En ga je hierdoor minder dieren houden of extra voer of zelfs grond aankopen? Vanuit technisch oogpunt kan dit werken voor het reduceren van methaan, maar is het ook bedrijfseconomisch interessant? Daarnaast moet ook onderzocht worden hoe dit voor de ammoniakuitstoot uitpakt.

Methaan

Documentatie Methaan

In Nederland komt 66% van de methaanemissie uit de veehouderij. Binnen de veehouderij is 77% van de uitstoot van methaan afkomstig uit de melkvee- en rundveehouderij. In de melkveehouderij liggen dus grote kansen voor het aanpakken van de broeikasgassen bij het reduceren van de methaanuitstoot.

Magazine 'Methaan uit mest'

Hoe ontstaat methaan uit mest? En hoe kun je de methaanvorming in mest en daarmee de emissie ervan beïnvloeden? Dat (en meer) lees je in het online magazine ‘Methaan uit mest’. Het magazine behandelt de werkingsprincipes en mogelijk oplossingen om methaanemissie uit mest te verlagen (of juist te benutten).